زندگی نامه حسین سعادتمند قمی

saadatmand

حسین سعادتمند قمی ششمین و آخرین فرزند ایاز بیک از طایفه ی ایل سعدوند یکی از طوایف شیراز که در زمان محمد شاه قاجار به قم کوچانده شده اند، و در روستای حاجی آباد لکها ساکن گشتند، در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی چشم به جهان گشود. روستای حاجی آباد در ۱۰کیلومتری شرق قم که هم اکنون یکی از شهرهای استان، به نام شهر قنوات نام گذاری شده است.

پدر سعادتمند قمی یعنی ایاز بیک دارای صدایی شش دانگ و ردیف دانی ماهر، که اولین استاد فرزند خود نیز می باشد؛ در ضمن موسیقی در خانواده ایشان موروثی بوده و همه ی فرزندان وی از صدایی خوش بهره داشتند. برادر بزرگتر سعادتمند، الیاس خان نیز یکی دیگر از استادان ایشان بوده اند. وی پس از گذراندن دوره ی سربازی به اصفهان رفته و نزد استاد رحیم، یکی از برجسته ترین استادان آواز آن زمان بهره ها برد

در سال ۱۳۲۰ وارد رادیو ایران گشته و جزء اولین خوانندگان آن زمان به شمار می رود.

در دهه های ۱۳۲۰ تا ۱۳۴۰ در رادیو ایران و رادیو نیروی هوایی برنامه هایی اجرا نمود.

در آن زمان خوانندگانی نظیر تاج اصفهانی، ادیب خوانساری و بنان، در آواز سنتی ایران برنامه هایی اجرا می نمودند.

وی با هنرمندان بزرگی نظیر آقایان: ابولحسن خان صبا، مرتضی محجوبی، حسین یا حقی، حاج علی اکبرخان شهنازی، سید حسن کسایی، ابراهیم سرخوش، جلیل شهناز و اکثر موسیقی دانان دیگر آن زمان همکاری داشته اند.

سعادتمند قمی در سال ۱۳۲۵ برای کمپانی عشقی چند صفحه خوانده است که عبارت است از : ماهور با این غزل سعدی :«آن شکر خنده که پر نوش دهانی دارد نه دل من که دل خلق جهانی دارد»،«نوا» و «سه گاه»

در همین رابطه حبیب الله نصیری فر می گوید:

” اولین بار که من سعادتمند را دیدم در یک جشن عروسى بود. در سال ۱۳۲۵ در خیابان رى کوچه آبشار جشن عروسى دختر عموى دوست من اکبر جدیدکار بود.

در این گونه مجالس رسم چنین بود که ابتدا پیش درآمد «ماهور» که معمولاً از ساخته‏هاى استادان بزرگ بود مى‏نواختند پس از پیش‏درآمد و چهار مضراب مردى بلند قد و خوش قامت با چهره‏اى گلگون که لباسى سفید بر تن داشت آواز ماهور را درآمد کرد اما شروع درآمد مانند دیگران نبود درآمد ماهور را از «اکتاو» بالا گرفت. قابل ذکر است که خانم روح‏انگیز هم اکثراً ماهور و چهارگاه را از بالا شروع مى‏کرد و با همان قدرتى که نامش بود فرود مى‏آمد که فقط آدم باید آوازه‏خوان باشد تا درک کند و لذت ببرد و حیرت کند، آن شب هم سعادتمند قمى همان کار روح‏انگیز را کرد و پس از خواندن شعرى در همان اوج خیلى راحت و با گردش و اجرا فواصل یک «اکتاو» را از بالا به درآمد ماهور فرود آمد. آن شب تا سپیده دم سعادتمند آوازها را در مایه‏هاى بالا مى‏خواند و این در آن روزگار معمول بود چون جمعیتى دویست سیصد نفرى را در فضاى باز یک حیاط بزرگ جز به همان صورت اداره کردن آن به شکل دیگرى ممکن نبود.

یک شب با مرحوم حبیب صالحى در منزل تمرین مى‏کردیم که ساعت پخش موسیقى رادیو رسید. پیش‏درآمد دستگاه «چهارگاه» نواخته مى‏شد. در آن زمان آوازه‏خوانان دستگاه چهارگاه را به واسطه‏ى گوشه‏ى حصارش کمتر مى‏خواندند. یکباره شنیدیم صداى پر طنینى که تا آن زمان کمتر در رادیو شنیده شده بود درآمد اول چهارگاه را شروع کرد وقت برنامه نیم‏ساعت بود با تعجب، حقیر از آقاى صالحى سؤال کردم و ایشان هم متقابلاً از بنده مى‏پرسیدند که چه کسى مى‏تواند باشد؟ بعد از درآمد دوم و سوم و «مویه صغیر» یک دفعه گوشه‏ى «حصار» را با قدرت هر چه تمامتر اجرا کرد و به راحتى بعد از گردش در میدان حصار با راحتى به چهارگاه فرود آمد. هرچه وقت مى‏گذشت عطش و اشتیاق ما براى شناختن خواننده بیشتر مى‏شد. بعد از گوشه‏ى «مخالف» و «مغلوب» و تمام شدن آن، گوینده فقط نام آقاى سعادتمند قمى را معرفى کرد.”

سعادتمند قمی کارمند وزارت دارایی نیز بود که در سال ۱۳۳۶ با تغییر و تحولاتی که در کادر برنامه موسیقی رادیو بوجود آمد مجبور به استعفا گشت، وی آواز های بسیار زیبا، نوار اذان و چند تصنیف کردی از خود به جای گذاشته است.

وی پس از باز نشستگی به قم رفته و سپس به مکه مکرمه مشرف شدند و پس از چندی نیز به روستای خود و زادگاهش نقل مکان نمود.

وی در سال ۱۳۶۲ دار فانی را وداع گفت و در جوار امامزادگان طیب و طاهر و گلزار شهدای همان منطقه به خاک سپرده شد. بنا به وصیّت نام برده تمام زندگیش را وقف مسجد بزرگ حاجی آباد نمو ده اند.

از وی فرزندی به جای نمانده است؛ روحش شاد و یادش گرامی.

در پایان چند آواز از سعادتمند قمی را می شنوید:

توضیح صوت ها:

  • مناجات کردی بیات با صدای سعادتمند قمی، تاریخ ضبط بین سال های ۱۳۲۶ تا ۱۳۳۰monajat
  • اذان با صدای سعادتمند قمی، ترجمه با صدای نصرالله عشقی، تاریخ ضبط بین سال های ۱۳۲۶ تا ۱۳۳۰azan
  • مصاحبه مستجاب الدعوه با سعادتمند قمی در سال ۱۳۴۶ و خوانش زنده ترانه مری مری توسط سعادتمند قمی و بیان خاطرات نحوه شروع کار ایشان در رادیو
  • آواز در مایه بیات اصفهان با صدای سعادتمند قمی به همراه ارکستر
  • بزم خصوصی در خانه مرتضی خان محجوبی، آواز اول: گلپا در مایه ابوعطا، تصنیف: قمر به همراه حسین تهرانی، آواز دوم: سعادتمند قمی در مایه دشتی، ویلون: علی تجویدی، گوینده: میرنقی موسوی، ضبط در سال ۱۳۲۹

 

منابع: مردان موسیقی سنتی و نوین ایران حبیبالله نصیری فر ، سایت ایران صدا، علیرضا میرعلینقی، وبلاگ گلپا، مجموعه اذان آوای باربد، مجموعه مناجات های آوای مهربانی

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای جلوگیری از اسپم *